Wij laten u niet vallen

Een bijdrage van het Wetenschappelijk Instituut van 50PLUS

Van 28 september tot en met 4 oktober is de Valpreventieweek 2026. Het thema is dit jaar ‘Valpreventie: essentieel voor vitaal ouder worden’. Dat klinkt misschien als een praktisch onderwerp. Maar het gaat om meer dan het voorkomen van vallen. Hoe zorgen we ervoor dat mensen ook op hogere leeftijd de ruimte houden om hun eigen leven te leiden? Juist voor 50PLUS is dat belangrijk.

Leeftijd komt met wijsheid. Dat is misschien wel een van de mooie kanten van ouder worden. Met de jaren leer je vaak beter wat er werkelijk toe doet. Bij 50PLUS mogen we daar best een beetje trots op zijn. Eigenlijk zijn wij daarmee misschien wel de meest wijze partij van Nederland. Alleen komt leeftijd soms ook met minder balans.

Een val is zelden alleen een val

Een val klinkt als iets kleins: even uitglijden. Toch kwamen in 2024 119.000 mensen van 65 jaar en ouder na een val op de Spoedeisende Hulp terecht, meer dan in 2023. Door de vergrijzing zal dat aantal naar verwachting verder stijgen. Zonder extra maatregelen zou het volgens een eerdere RIVM-prognose in 2035 kunnen oplopen tot meer dan 150.000 bezoeken aan de Spoedeisende Hulp. Vallen leidt bovendien niet alleen tot letsel.

Misschien kent u iemand die na een val een heup heeft gebroken. Of u heeft het zelf meegemaakt. Voor een kwetsbare oudere kan zo’n breuk het leven behoorlijk veranderen. Onderzoek laat zien dat een heupfractuur samenhangt met een sterk verhoogde sterftekans in het jaar daarna. Ook als iemand herstelt, kan de zelfstandigheid ineens onder druk komen te staan. Een val is in een paar seconden gebeurd. De gevolgen kunnen nog lange tijd merkbaar zijn. Juist daarom is het zo belangrijk om een val te voorkomen.

Een val kan ook het vertrouwen aantasten. Wie bang wordt om opnieuw te vallen, gaat misschien minder bewegen. Daarmee kan de conditie achteruitgaan en wordt een volgende val juist waarschijnlijker.

Langer leven, zelf blijven doen

Langer leven is mooi, maar het gaat natuurlijk ook om wat iemand in die jaren nog zelf kan doen. Daar gaat het dossier Samenleving van het lange leven waar het Wetenschappelijk Instituut aan werkt ook over. Hoe zorgen we ervoor dat mensen ook als ze ouder worden ruimte houden om zelf keuzes te maken en hun eigen leven vorm te geven? De gevolgen van een val laten heel concreet zien waarom die ruimte ertoe doet.

Valpreventie is onderdeel van de aandacht die 50PLUS heeft voor het behoud van zelfstandigheid. De partij wil dat mensen zo lang mogelijk in hun eigen woning kunnen blijven wonen, met passende hulpmiddelen en aanpassingen die daarbij kunnen helpen.

Over wat mensen zelf kunnen doen om een val te voorkomen, is inmiddels veel bekend. Oefeningen voor balans en spierkracht kunnen daarbij helpen. Vrijwel alle gemeenten zijn inmiddels met valpreventie aan de slag. Toch worden nog niet alle ouderen bereikt die daar baat bij kunnen hebben, vooral mensen met een hoog valrisico.

Dat betekent niet dat iedereen op een programma hoeft te wachten. Sommige mensen doen zelf al dingen die de kans op vallen kleiner kunnen maken. Tai Chi is daar een mooi voorbeeld van. Onderzoek laat zien dat deze bewegingsvorm de balans bij ouderen kan verbeteren en de kans op vallen kan verminderen. Misschien doet u het zelf al, ergens in een park of buurthuis. Wie deze week iemand Tai Chi ziet doen, ziet misschien wel een heel verstandige manier om aan de toekomst te werken. Misschien moeten we het als 50PLUS zelf ook eens proberen, bijvoorbeeld als workshop voor geïnteresseerden tijdens een congrespauze.

Voor de een is trainen eenvoudig, voor de ander veel lastiger of onmogelijk. En soms is een val gewoon pech. Maar als oefeningen kunnen helpen om het risico op vallen te verkleinen, is het verstandig daar gebruik van te maken.

Een losliggende stoeptegel kan al genoeg zijn om iemand te laten struikelen. Dan helpt het niet om alleen naar de eigen verantwoordelijkheid van mensen te kijken. Ook thuis kan een kleine aanpassing een val voorkomen. Daarom hoort voor 50PLUS bij valpreventie ook aandacht voor de veiligheid van woningen en de directe leefomgeving.

Als voorkomen niet genoeg is

En als iemand toch valt, kan technologie misschien helpen om de gevolgen te beperken. We kennen inmiddels slimme sensoren die een val kunnen detecteren en automatisch een melding kunnen sturen. Onderzoekers werken ook aan kleding waarin een airbag is verwerkt die bij een val snel kan opblazen en de klap kan opvangen. Onderzoek naar deze draagbare airbags voor mensen met een verhoogd valrisico is veelbelovend.

Een draagbare airbag die een heupfractuur bij een val kan helpen voorkomen, kan voor iemand die valt een groot verschil maken. Mensen worden gemiddeld ouder en de zorgvraag groeit, terwijl het aantal mensen dat in de zorg kan werken niet onbeperkt is. Misschien voorkomt zo’n oplossing dat iemand na een val langdurig afhankelijk wordt van zorg.

Dat is voor mij waar valpreventie uiteindelijk over gaat: zorgen dat mensen zo lang mogelijk hun eigen leven kunnen blijven leiden, ook als het lichaam kwetsbaarder wordt. Of dat nu met Tai Chi in het park is of op een andere manier.

Wij laten u niet vallen.

Reinout Heydra

Bronnen

• Dong et al. (2026) – Onderzoek naar de werking van Tai Chi voor balans en valpreventie.
• Liu et al. (2025) – Overzicht van draagbare technologie die kan beschermen bij een val.
• RIVM (2023) – Prognose van het aantal bezoeken aan de Spoedeisende Hulp na vallen tot 2035.
• RIVM (2025) – Stand van zaken van de landelijke aanpak van valpreventie.
• Stefanacci & Kinosian (2025) – Onderzoek naar een airbag-heupgordel voor ouderen met een hoog valrisico.
• VeiligheidNL (2025) – Feiten en cijfers over valongevallen bij 65-plussers.